Auteur Topic: Numismatiek en Etymologie  (gelezen 1586 keer)

De Bonte Specht

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 8427
    • E-mail
Numismatiek en Etymologie
« Gepost op: 27 mei 2018, 15:01:08 »
Een etymologisch woordenboek kan soms ontgoochelend uit de hoek komen.

Bij mij thuis is dat letterlijk zo. Het staat in de hoek van mijn boekenkast en wanneer het eruit komt is dat meer dan eens om ontgoochelende resultaten te leveren.

Zo ook vandaag, wanneer ik op dit parmantige Zweedse Dalertje stootte: een soldaatje met leeuw en het omschrift "FLINK OCH FÄRDIG". De afbeelding laat vermoeden dat de betekenis van het motto niet te ver van het Nederlandse "flink en vaardig" gezocht moet worden, of flink en gereed.

Omdat het woord "flink" in het Nederlands nogal een eenzaatje is, dacht ik: hé, zouden we dat misschien uit het Zweeds hebben?

Dus het Etymologisch Woordenboek Van Dale erbij gehaald en daar is het volgende te lezen:
flink [fors, stevig](1781), een vrij jong woord, van middelnl. vlinken [schitteren, flikkeren, zich snel bewegen,draven], en zonder nasaal vlicken [schitteren, flikkeren]; waarschijnlijk een variant van flikkeren, flonkeren.

Wanneer nu "flink" in het Zweeds in 1718 al een kant en klaar woord is met de eindbetekenis die het vandaag in het Nederlands heeft, dan vind ik me met deze etymologische uitleg van Van Dale behoorlijk afgepoeierd. Hoe geloofwaardig is de stelling dat dit woord zich bij ons onafhankelijk heeft ontwikkeld uit flikkeren en flonkeren om in 1781 zijn huidige betekenis te krijgen?

Nog een paar dergelijke resultaten en Van Dale wordt uit die hoek geflikkerd!
« Laatst bewerkt op: 27 mei 2018, 18:00:42 door De Bonte Specht »

De Bonte Specht

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 8427
    • E-mail
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #1 Gepost op: 7 juni 2018, 10:57:19 »
Zowel als de Franse Franc had de Belgische Frank zijn benaming van de Franken, het volk dat later zijn naam aan Frankrijk gaf, la France, "Francië".

Toch voerde België met evenveel recht die munteenheid in want voor de Franken naar Frankrijk afzakten, had hun koning Childerik zijn hoofdstad in België, in Doornik.

Op 27 mei 1653 werd daar in Doornik trouwens koning Childeriks graf ontdekt, met een formidabele goudschat. Het loont zeer de moeite  om de geschiedenis te lezen van de goed gearchiveerde vondst, hoe die via-via in handen van Louis XIV belandde en hoe hij in 1831 in Parijs werd geroofd en door de vluchtende dieven in de Seine werd gegooid.

Goed, de Belgische Frank nu ...
Op het Nederlandstalige geld staat "Frank" steeds in het enkelvoud. Het zijn de Duitstalige Belgen die van "Franken" spreken en het ook zo schrijven.
In het Frans zien we dan weer: un "Franc", mais plusieurs "Francs".

Feit was, niet één Vlaming heeft ooit met "Frank" betaald. Iedereen zei "Frang", zoals de Luxemburgers.

Nadien hebben ze nog geprobeerd om hier "de Belgen" te lanceren, met de "Belga", een compromis tussen Belg en Belge, maar dat ging er niet in.

Hieronder de plaatjes: Frank, Francs, de Franken en Frang.

« Laatst bewerkt op: 7 juni 2018, 12:32:35 door De Bonte Specht »

De Bonte Specht

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 8427
    • E-mail
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #2 Gepost op: 9 juni 2018, 12:34:16 »
Vorige eeuw nog, waren er een hele rist landen die overgingen op "Decimal Coinage".

De Romeins republikeinse Denarius mogen we echt aanzien als de voorvader van dat systeem.
De naam "Denarius" is namelijk kort voor "Denarius nummus" = munteenheid van tien.
De zilveren Denarius uit de derde eeuw voor Christus had een waarde van 10 bronzen Assen.

Dus Denarius, Denier, Dinar ... = Decimal Coinage, etymologisch gezien tenminste!

De Bonte Specht

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 8427
    • E-mail
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #3 Gepost op: 14 juli 2018, 23:57:14 »
In het voorlaatste bericht hierboven hadden we het er over hoe de Vlamingen wel "Frank" schreven, maar allemaal "Frang" zegden, zoals de Luxemburgers.
Blijkt nu dat we daarmee in zeer goed gezelschap verkeerden, want de Albanezen die zegden ook "Frang", getuige het plaatje hieronder:

(Tenzij ze daar natuurlijk "Frang" schreven, maar "Frank" zegden :o :D!)
« Laatst bewerkt op: 15 juli 2018, 00:03:56 door De Bonte Specht »

De Bonte Specht

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 8427
    • E-mail
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #4 Gepost op: 10 oktober 2019, 13:23:44 »
"E schelleken hesp" = Een plakje ham.

Het eerste is Vlaams dialect, het tweede is Algemeen Nederlands
Vlaams dialect is ouder dan Algemeen Nederlands.

Het verschil zit 'm in dit geval hierin, dat men met" e schelleken hesp" bij de wortel zit van de muntnaam: Schelling, Schilling, Shilling en alle latere Afrikaanse en Aziatische derivaten daarvan, terwijl "een plakje ham" alle relatie daarmee verloren heeft.

De afbeelding hieronder van de machine die een salami in "shillingen" snijdt weze duidelijk:

De Bonte Specht

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 8427
    • E-mail
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #5 Gepost op: 29 december 2019, 12:44:45 »
... en hoe Somalië met zijn "Scellini" terugkomt naar de bron, weer op weg naar de "Schellekens", de Schellingen:

De Bonte Specht

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 8427
    • E-mail
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #6 Gepost op: 25 februari 2020, 18:01:20 »
Het nieuwe topic, waarin Conbel zijn uit Ghana meegebrachte bankbiljetten presenteert, leverde ook een interessant weetje voor dit etymologisch topic:

De Ghanese munteenheid is de Cedi. Voordien was "cedi" de Ghanese benaming voor kauri-schelp.

Kaurischelpen circuleerden in Ghana, eertijds gekend als de "Goudkust", als primitief betalingsmiddel.
De schelp, afkomstig uit de Indische oceaan, kwam in de Atlantische oceaan niet voor, maar werd door de Arabische handelaars in het land gebracht.
Dat kaurischelpen in een groot stuk van de wereld fungeerden in het betalingsverkeer getuigt het Chinese teken "Bao"(=geld), waarin het teken voor kaurischelp nog verwekt zit.

Hieronder, de afbeeldingen:
1.- Een Ghanese Cedi uit 1984 met afbeelding van een kaurischelp.
2, 3 en 4.- Illustraties overgenomen uit een vroeger topic: kaurischelpen, het Chinese teken Bao ontleed en datzelfde teken op een Chinese Cash-munt.

De Bonte Specht

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 8427
    • E-mail
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #7 Gepost op: 12 juli 2020, 10:38:36 »
Hoe kwam men in Ierland bij de benaming "Reul" voor een muntje van 6 Pence?

De benaming van de overige waarden destijds waren, de ene al wat gemakkelijker dan de andere, terug te voeren op hun Engelse equivalenten:
"FeoiRling"= Farthing, "Pingin"= Penny, "Scilling"= Shilling, "FloiRin"= Florin, "ChoRóin"= Crown en "Punt"= Pound".

Maar "Reul" :o ????

Zich de vraag stellen is het gaan opzoeken. In dit geval op Wikipedia en daar schrijft men ....

"Reul"= Real.

Bijna gedurende de gehele 19de eeuw was £ 1.- = $ 5.
$ 1.- was op zijn beurt 8 Reales. Dus £ 1.- was 5 x 8 = 40 Reales.
1/40 £ was 6 Pence ... en we zijn waar we wilden zijn: 6 Pence = 1 Real alias 1 Reul.

De Bonte Specht

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 8427
    • E-mail
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #8 Gepost op: 26 december 2020, 10:56:37 »
Zijn er Belgische gemeenten waarvan de etymologie van hun naam terugvoert naar een munt?

Nee, niet Mark. De naam van deze deelgemeente van het Henegouwse Edingen heeft niets te maken met de munt van dezelfde naam, maar wel met het riviertje de Mark.

Maar er is wel een gemeente in Brabant wiens naam rechtstreeks afstamt van een oude munt.
Negenmanneke, een deelgemeente van St Pieters Leeuw, is genoemd naar de Brabantse Duit of Negenmanneke.
De Brabantse Duit bestond uit negen Brabantse Mijten (in Vlaanderen waren dat er zes in een Duit).
Een Negenmanneke was onder andere de tol die men betaalde wanneer men destijds vanuit die gemeente naar Anderlecht wou.

bart

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 1684
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #9 Gepost op: 26 december 2020, 19:17:34 »
Het is wel geen gemeente, maar in Vilvoorde is er een straat vernoemd naar een munt : de Guldenschaapstraat. Aangenomen wordt dat zich daar het muntatelier bevond waar o. a. onder de hertogen Johanna en Wenceslas mouton d'ors of gouden moetoenen werden geslagen. Gulden schapen dus...

zuster12

  • Volwaardig lid
  • ***
  • Berichten: 1065
    • E-mail
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #10 Gepost op: 26 december 2020, 19:57:18 »
ja tis geen kerstboodschap ook geen happy vogeldag en mss ook niet gerelateerd maar tis mss afstammeling van die hertogen die jaren (eeuwen) later deze sloeg?
https://en.numista.com/catalogue/pieces25803.html  :D

bart

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 1684
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #11 Gepost op: 26 december 2020, 20:29:27 »
Ja, ik heb die 50 moetoen uit 1979 ook in mijn verzameling, én de zilveren penning.
Deze werden geslagen ter gelegenheid van de 1200ste verjaardag van het ontstaan van de stad Vilvoorde (in 779 werd Vilvoorde voor het eerst vermeld in een akte of zo...)
En ik betwijfel ten zeerste of toenmalig burgemeester Frans Gelders (BSP en Rode Leeuw) ook maar enigszins verwant is aan die hertogen. ;D
« Laatst bewerkt op: 26 december 2020, 20:44:45 door bart »

De Bonte Specht

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 8427
    • E-mail
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #12 Gepost op: 12 januari 2021, 11:03:39 »
Bij de herkomst van de naam van de Haïtiaanse munteenheid kan men zich vragen stellen.

Bij "Gourde" denken wij al snel aan een veldfles.
Het woordenboek geeft echter ook kalebas als vertaling.

Wikipedia zegt er het volgende over:
De Haïtiaanse gourde is de munteenheid van Haïti. Eén gourde (in het Haïtiaans Creools goud) is honderd centimes (santim). Het woord gourde is een vertaling van het Spaanse woord Gordo (vet), een term die verwijst naar de peso, de munt die in de Franse koloniën in West-Indië verhandeld werd in de late 18e eeuw en in het begin van de 19e eeuw. Na de onafhankelijkheid in 1804 werd de term aangenomen om de munteenheid van Haïti aan te duiden.


De Bonte Specht

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 8427
    • E-mail
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #13 Gepost op: 27 maart 2021, 10:01:34 »
De alleroudste muntnaam, de "stater" is terug te voeren naar een gewicht. Het woord betekent ook letterlijk "wegend". De naam duidt op een relatie tussen de Lydische Stater en een bepaald gewicht (in metaal) en die relatie munt/gewicht zou eeuwen meegaan.

De Bonte Specht

  • Algemene moderator
  • Volwaardig lid
  • *****
  • Berichten: 8427
    • E-mail
Re: Numismatiek en Etymologie
« Reactie #14 Gepost op: 2 april 2021, 00:11:57 »
Hoe talrijk zijn niet de munten, sinds de Oudheid, doorheen de Middeleeuwen tot in de Nieuwe tijd, voorzien van het woord "MONETA" en later "MONETA NOVA"?

Waar komt dat woord vandaan "MONETA"?

Het is de naam van de godin van de waarschuwing: Juno Moneta.

Glyn Davies vertelt het ongeveer als volgt in zijn "A History of Money":
Op de Capitolinus, één van de zeven heuvels van Rome bouwden de vroege Romeinen een tempel voor Jupiter en aannemelijk genoeg, de tempel werd de meest zekere plaats om er grote geldreserves in op te slaan.
Wanneer de Galliërs, in 390 vC, Rome binnen vielen, alarmeerden de kakelende ganzen rond de tempel de verdedigers tegen wat anders een verrassingsaanval geweest zou zijn en behoedden ze zo voor een nederlaag.
In ruil bouwden de Romeinen een tempel voor Moneta, de godin der waarschuwing en advies.
Daar, aldus Davies, houden wij ons woord "money" aan over.

Bij Wikipedia vindt men een in grote lijnen identiek verhaal, via de zoekterm: Juno (en daar naar Juno Moneta) of een verhaal met raakpunten, via de zoekterm: Tempel van Juno Moneta.

De godin van de waarschuwing huist ook in onze Nederlandse woorden: munt (muntstuk) en munt (muntplaats).
« Laatst bewerkt op: 2 april 2021, 10:22:00 door De Bonte Specht »

 

Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31